خواجه نصير الدين الطوسي ( مترجم : محب الاسلام )

44

على ( ع ) ميزان حق ( ميزان حق يا شرح فصل امامت از تجريد الكلام ) ( فارسى )

و جواب او را به اين عبارات نقض و رد كرد ، و پاسخ او را با زبان نرم و لين داد بى آنكه كلمه درشتى بر زبان راند ، يا فرستاده او را برنجاند ، و اين كاشف از حسن سرشت و حلم وافر و عقل و كفايت خواجه است ( الكنى و القاب نيز اين حكايت را آورده است ) آثار علمى خواجه بسيار است و بيشتر آنها در فلسفه و كلام و رياضيات است برخى از آنها : 1 - « تجريد الاعتقاد » در علم كلام كه اين مختصر فصلى از همين كتاب است . اين كتاب شرحهاى فراوان شده از جمله علّامه حلّى - حكيم قوشچى - و فيلسوف عبد القادر لاهيجى - و ديگران شرح كرده‌اند و مكرر در ايران لبنان چاپ شده است و چند شرح آن را مىآوريم . 2 - شرح اشارات ابن سينا - در فلسفه اين كتاب با شرح فخر رازى بر اشارات در مصر بسال / 1325 ه چاپ شد ، خواجه در اين شرح اشتباهات بسيارى از رازى و تناقض‌گوئيهاى او را توضيح داده است . 3 - التذكرة فى علم الهيئة - مشتمل بر چهار باب است . اين كتاب را چند نفر شرح كرده‌اند . الف - نظام الدين نيشابورى صاحب تفسير در حاشيه تفسير چاپ شده بنام « توضيح التذكرة » . ب - محمد بن على بن الحسين - بنام « مقاصد التذكرة » ج - شريف گرگانى متوفى 816 ه د - حكيم خضرى از شاگردان سعد الدين تفتازانى « كه شرح خود را بنام « التكملة فى شرح التذكرة » بسال / 932 ه بپايان برده است . ه - شيخ عبد العلى بن محمد بن حسين بيرجندى / شرح كرده است كه نسخه‌اى از آن در كتابخانه مجلس شوراى است . و - قطب الدين شيرازى ، حكيم معروف و شاگرد خواجه كه شرح خود را بنام